Ev Alırken Dikkat Edilmesi Gereken 10 Kritik Nokta
Bütçeden tapu kaydına, iskândan deprem güvenliğine: İstanbul'da ev alırken imzadan önce kontrol etmeniz gereken 10 kritik noktayı adım adım anlattık.
Ev almak, çoğu insan için hayatının en büyük finansal kararıdır. İstanbul gibi büyük ve deprem riski taşıyan bir şehirde doğru evi bulmak kadar yanlış evi almamak da önemlidir. İster ilk evinizi alın ister yatırım için ikinci el bir daire arayın, ev alırken dikkat edilmesi gerekenleri bu rehberde 10 kritik başlıkta topladık.
Bu ev alma rehberini bir kontrol listesi gibi kullanın: Her maddeyi netleştirmeden kapora vermeyin.
1. Bütçenizi tüm masraflarıyla planlayın
İlandaki fiyat, toplam maliyetin yalnızca bir kısmıdır. Şu kalemleri de hesaba katın:
- Tapu harcı: Tapuda beyan edilen satış bedeli üzerinden alınır; bu bedel taşınmazın emlak vergisi değerinin altında olamaz. Yasal oran uzun süredir alıcı ve satıcı için ayrı ayrı %2'dir; uygulamada harcın kim tarafından karşılanacağı ise pazarlık konusu olabilir. Oranlar değişebileceğinden güncel tutarı tapu müdürlüğünden ya da Web Tapu'dan kontrol edin.
- Döner sermaye ücreti: Tapu işlemi için alınan, her yıl güncellenen sabit bir bedel.
- DASK: Zorunlu deprem sigortası. Geçerli poliçe olmadan tapuda satış işlemi yapılmaz.
- Hizmet bedeli: Komisyonu ve kimin ödeyeceğini baştan yazılı olarak netleştirin.
- Kredi ve taşınma masrafları: Ekspertiz ücreti, ipotek işlemi masrafları, sigortalar, nakliye ve yenileme.
Kredi kullanacaksanız kredi onayını ve bankanın ekspertiz değerini kaporadan önce öğrenin; kredi/değer oranı sınırları dönemsel olarak değiştiği için güncel koşulları bankanızdan teyit edin.
2. Tapu kaydını e-Devlet ve tapu müdürlüğü üzerinden doğrulayın
Taşınmazın güncel tapu kaydını görmeden ilerlemeyin:
- Satıcı, e-Devlet'teki tapu sorgulama hizmetlerinden taşınmazın ayrıntılarını ve üzerindeki kısıtlamaları (takyidat) görüntüleyip sizinle paylaşabilir. Güncel takyidat belgesi tapu müdürlüğünden de alınabilir.
- Ada ve parselin konumunu Tapu Kadastro'nun Parsel Sorgu uygulamasından kontrol edin.
- Tapudaki malikle karşınızdaki kişinin aynı olduğunu kimlikle doğrulayın. Hisseli bir taşınmazın tamamını alacaksanız tüm paydaşların satışa katılması gerekir.
Takyidatta nelere bakmalı?
- İpotek: Satıcının borcunun kapatılmasını ve ipoteğin kaldırılmasını (fek) devirle aynı süreçte, bankayla koordineli planlayın.
- Haciz: Hacizli taşınmaz devredilebilse de haciz kaydı üzerinde kalır; haciz kaldırılmadan işlem yapmayın.
- Şerh ve beyanlar: Kira, önalım, satış vaadi, aile konutu ya da riskli yapı kayıtları kararınızı doğrudan etkiler.
Satış vekâletle yapılacaksa vekâletnameyi düzenlendiği notere teyit ettirin; sahte vekâletname bilinen bir dolandırıcılık yöntemidir. Satış başvurusu Web Tapu üzerinden ya da tapu müdürlüğünden yapılabilir.
3. İskânı ve tapu türünü netleştirin: kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı?
- Kat irtifakı: Henüz yapılmamış ya da inşaatı süren bir binanın bağımsız bölümleri için arsa payı üzerinde kurulan haktır. Bina henüz iskân almamış olabilir.
- Kat mülkiyeti: Bina tamamlanıp yapı kullanma izin belgesi (iskân) alındıktan sonra kat irtifakının dönüştürülmesiyle oluşur. Tamamlanmış bir konutta aranması gereken tapu türüdür.
İskân, binanın onaylı projesine uygun yapıldığını gösterir. İskânı olmayan bir evde kalıcı abonelik, konut kredisi ve yeniden satış konusunda sorun yaşanabilir. Yıllar önce tamamlanmış bir bina hâlâ kat irtifakındaysa nedenini sorun: Bazen yalnızca dönüşüm başvurusu yapılmamıştır, bazen de projeye aykırılık ya da kaçak kat gibi ciddi bir sorun vardır.
Belediye arşivindeki onaylı mimari projenin bir örneğini satıcıdan ya da belediyeden temin edip daireyle karşılaştırın. Kaldırılmış taşıyıcı duvarlar ve kesilmiş kolonlar ciddi uyarı işaretleridir.
4. Deprem güvenliğini, bina yaşını ve yönetmeliği sorgulayın
İstanbul'da ikinci el ev alırken ilk soru “Bu bina depreme ne kadar dayanıklı?” olmalıdır. Bina yaşı önemli bir göstergedir ama tek başına yeterli değildir.
- Yönetmelik dönemi: Deprem yönetmelikleri 1998, 2007 ve 2018'de önemli ölçüde güncellendi; son yönetmelik 2019'da yürürlüğe girdi. İstanbul'da 2000'li yılların başından beri yapı denetimi uygulanıyor.
- Zemin: Aynı yaştaki iki bina, farklı zeminlerde çok farklı davranabilir; zemin etüdünü sorun.
- Riskli yapı kaydı: 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yapılan binalarda bu durum tapu kaydının beyanlar hanesine işlenir.
- Uyarı işaretleri: Kolon ve kirişlerde çatlak, bodrumda nem ve paslanmış donatı, zemin kattaki dükkânlarda kesilmiş kolon.
Şüphe varsa bir inşaat mühendisine bina performans analizi yaptırın ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılmış bir kuruluştan riskli yapı tespiti isteyin. DASK'ın binayı yalnızca belirli bir limite kadar kapsadığını ve eşyayı kapsamadığını unutmayın; ek konut sigortasını değerlendirin.
5. Bağımsız ekspertiz (değerleme) raporu alın
Ekspertiz raporu, evin piyasa değerini ve hukuki durumunu tarafsız biçimde ortaya koyar. Kredi kullanıyorsanız banka zaten ekspertiz yaptırır; ancak bu rapor öncelikle bankanın riskini ölçer. Peşin alımlarda da SPK lisanslı bir değerleme uzmanından rapor almak, pahalıya alma riskini azaltır.
İyi bir rapor; emsal satışlara dayalı piyasa değerini, tapu, imar ve iskân kontrolünü ve dairenin onaylı projeye uygunluğunu içerir. Ekspertiz tesisat, nem ve yalıtım gibi teknik ayrıntılara her zaman derinlemesine bakmaz; eski binalarda ayrıca teknik kontrol yaptırmayı düşünün. Piyasa değeri hakkında hızlı bir fikir için ücretsiz ön değerleme talep edebilirsiniz; resmî işlemler için ise lisanslı değerleme raporu gerekir.
6. Mahalleyi farklı gün ve saatlerde ziyaret edin
Pazar öğleden sonra yapılan tek bir ziyaret, orada yaşamanın nasıl olacağını anlatmaz:
- Hafta içi sabah ve akşam: Trafiği; metro, Marmaray, metrobüs ve vapur bağlantılarını; işe gerçek gidiş sürenizi deneyin.
- Gece: Sokak aydınlatmasını, gürültüyü ve güvenlik hissini gözlemleyin.
- Hafta sonu: Pazar yeri, eğlence mekânları ve otopark sorununu görün.
- Yağmurlu bir gün: Sokakta su birikmesi ve binadaki nem izleri daha kolay fark edilir.
Komşular, kapıcı ve mahalle esnafı; su kesintileri, otopark ve yönetim hakkında ilanlarda yazmayanları anlatır. Bölgede planlanan metro hatları, büyük inşaatlar ve kentsel dönüşüm çalışmaları hem yaşam kalitesini hem de evin gelecekteki değerini etkiler.
7. Aidatı ve site yönetimini inceleyin
Aidat kalıcı bir giderdir; bütçenizi ve kira getirinizi doğrudan etkiler. Özellikle sitelerde şunları sorun:
- Aidat neleri kapsıyor: güvenlik, temizlik, havuz, asansör bakımı, merkezi ısınma?
- Son 12 ayın gelir-gider dökümü ve işletme bütçesi nasıl?
- Karar defterinde mantolama ya da çatı onarımı gibi yakında yapılacak büyük harcamalar var mı?
- Satıcının aidat borcu var mı? Yönetimden borç olmadığına dair yazılı teyit isteyin.
Tapuya kayıtlı yönetim planını okuyun; ortak alanlar, gider paylaşımı ve kullanım amacı konusunda bağlayıcı kurallar içerir. Otopark ve deponun tapuda eklenti olarak mı kayıtlı olduğunu, yoksa yalnızca tahsis mi edildiğini kontrol edin. Günlük kiralama planlıyorsanız konutların turizm amaçlı kiralanmasının Kültür ve Turizm Bakanlığı iznine tabi olduğunu, kat mülkiyetine tabi binalarda diğer kat maliklerinin de onayının arandığını unutmayın; güncel düzenlemeyi kontrol edin.
8. İmar durumunu ve hukuki riskleri kontrol edin
Belediyenin imar müdürlüğünden ya da e-imar hizmetinden şunlara bakın:
- Parselin yol genişletme, yeşil alan ya da kamulaştırma planlarından etkilenip etkilenmediği,
- Sit alanı, Boğaziçi alanı ya da kıyı kenar çizgisi gibi tadilat ve yenileme izinlerini zorlaştıran kısıtlamalar,
- Binada kaçak kat ya da projeye aykırı bölüm bulunup bulunmadığı.
Yapı kayıt belgesi (imar barışı) alınmış olması, binanın depreme dayanıklı olduğu anlamına gelmez; bu belge yalnızca yapının kaydını düzenler.
Sık gözden kaçan hukuki durumlar
- Aile konutu: Satıcı evliyse ve ev aile konutu olarak kullanılıyorsa eşin açık rızası gerekir.
- Hisseli tapu: Paydaşların yasal önalım hakkı nedeniyle hisse satışları sonradan dava konusu olabilir.
- Miras: İntikal işlemi yapılmış olmalı ve tüm mirasçılar satışa katılmalıdır.
- Kiracılı ev: Mevcut kira sözleşmesi yeni malik için de geçerlidir; tahliye ancak kanundaki şartlar ve süreler içinde mümkündür.
9. Pazarlığı verilere dayandırın, ödemeyi güvenceye alın
Teklifinizi ilan fiyatına değil; ekspertiz değerine, emsal satışlara, evin ne kadar süredir satışta olduğuna ve gereken tadilatın maliyetine dayandırın.
Kapora ve ödeme güvenliği
- Kaporayı yalnızca tapuda malik görünen kişiye, banka havalesiyle ve açıklama yazarak ödeyin.
- Kapora belgesine taşınmaz bilgilerini, bedeli, devir tarihini ve iade koşullarını (örneğin tapuda sorun çıkması ya da kredinin onaylanmaması) açıkça yazın.
- Adi yazılı bir kapora sözleşmesi mülkiyetin devrini zorunlu kılmaz; bağlayıcı bir satış vaadi sözleşmesi noterde resmî şekilde yapılmalıdır.
- Bedelin tamamını tapu devrinden önce ödemeyin ve yüksek tutarlarda nakit taşımayın.
Bedelin tapu devriyle eş zamanlı olarak satıcıya geçtiği güvenli ödeme seçeneklerini bankanıza sorun. Tapuda gerçek satış bedelini beyan edin: Düşük beyan vergi cezası riski taşır, olası bir uyuşmazlıkta ödediğiniz tutarı ispatlamanızı zorlaştırabilir ve evi ileride satarken değer artış kazancı vergisi hesabında aleyhinize sonuç doğurabilir. Vergi kuralları değişebildiğinden güncel durumu bir mali müşavirle teyit edin.
10. Profesyonel destek alın
İyi bir ekip size yalnızca ev bulmaz, hatalı bir alımı da önler:
- Yetki belgeli emlak danışmanı: Taşınmaz ticareti yetki belgesini sorun ve yazılı yetkilendirme sözleşmesi yapın.
- SPK lisanslı değerleme uzmanı: Fiyatın tarafsız kontrolü için.
- İnşaat mühendisi: Binanın yapısal durumu soru işareti yaratıyorsa.
- Avukat: Hisseli, mirasa konu, kiracılı ya da projeden alınan konutlarda ve yabancı alıcılar için.
- Mali müşavir: Kira geliri ve değer artış kazancı gibi, sık değişen vergisel konularda.
Beğendiğiniz evin fiyatı yerinde mi? Ücretsiz ön değerleme talep edin ya da İstanbul'daki güncel ilanlar için portföyümüzü inceleyin. Mustafa ve ekibi, ilk görüşmeden tapu devrine kadar yanınızda.
Bu konuda profesyonel destek mi istiyorsunuz?
Portföyden seçtiklerimiz
Moda'da Deniz Manzaralı, Yeni Binada 3+1 Daire
Moda, Kadıköy, İstanbul
- 3+1
- 2
- 145 m²
- Daire
Zekeriyaköy'de Özel Havuzlu, Akıllı Ev Sistemli Lüks Villa
Zekeriyaköy, Sarıyer, İstanbul
- 5+2
- 5
- 480 m²
- Villa
Ataşehir Finans Merkezi Yakını Eşyalı Kiralık 2+1 Rezidans
Barbaros, Ataşehir, İstanbul
- 2+1
- 2
- 110 m²
- Rezidans
Benzer yazılar
Konut Kredisi Nasıl Alınır? Başvurudan Tapuya Adım Adım Rehber
Bütçeden ön onaya, ekspertizden tapuda ipoteğe kadar konut kredisiyle ev almanın tüm adımları, şartları, masrafları ve süreci hızlandıran pratik ipuçları.
Devamını okuTapu Devri Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç, Belgeler ve Masraflar
Tapu devri nasıl yapılır? Web Tapu başvurusundan imza gününe kadar adımlar, gerekli belgeler, tapu harcını kimin ödediği ve sık yapılan hatalar tek rehberde.
Devamını okuYabancılar Türkiye'de Nasıl Ev Alır? Adım Adım Rehber ve Vatandaşlık
Vergi numarasından tapu devrine, ikamet izninden gayrimenkul yoluyla vatandaşlığa kadar yabancıların Türkiye'de ev alma sürecini adım adım anlattık.
Devamını oku